Aynı açınımın tekli ve dört pozlu yerleşimi. Ölçeksiz şema; gerçek tabaka ölçüsü, makine payı veya verim oranı göstermez.
Bir ambalaj kesim kalıbında aynı kutunun tek açınımı bulunabileceği gibi, bir tabakadan birkaç kutu çıkaracak tekrarlar da yer alabilir. Her tekrar bir pozdur. Poz sayısı arttığında bir vuruşta daha fazla parça elde edilebilir; seçimin karşılığı ise tabaka boyutu, işin adedi ve sonraki üretim aşamaları birlikte incelendiğinde anlaşılır.
Tekli yerleşim ne zaman anlamlıdır?
Büyük bir kutu açınımı kullanılabilir kesim alanının çoğunu kapladığında tek poz doğal bir sonuçtur. Daha küçük bir üründe de mevcut tabaka ölçüsü, kısa sipariş veya eldeki ekipman tekli yerleşimi uygun hâle getirebilir. Tek poz tanımı, kalıbın yalnız dış çevreyi kestiği anlamına gelmez; aynı açınımın kesim, pilyaj ve diğer gerekli hatları birlikte bulunur.
Tekli kalıpta parça başına tabaka ve vuruş ihtiyacı, siparişin tamamı üzerinden değerlendirilir. Kalıp bedeli ile toplam üretim maliyetinin aynı şey olmaması burada önem kazanır. Hazırlık süresi, tabaka tüketimi ve bitmiş parçanın sonraki istasyona geçişi aynı hesapta farklı yerler tutar.
Çoklu yerleşimde adet ile tabaka birlikte değişir
Çoklu yerleşim aynı kutu açınımını yan yana veya arka arkaya tekrarlar. Tabakadan çıkan parça sayısı artar; buna karşılık daha büyük bir tabaka, farklı bir makine düzeni veya daha geniş bir takım gerekebilir. Kalıbın kullanılacağı makinenin kesim alanı bu seçeneklerin sınırını belirler.
Hesap örneği olarak 1.200 parça, her tabakada dört sağlam parça elde edildiği varsayımıyla 300 tabakaya karşılık gelir. Bu yalnız aritmetik bir örnektir; ayar tabakaları, kusurlu parçalar ve üretim kayıpları dahil değildir. Tekli ve çoklu yerleşim karşılaştırılırken iki planın tabaka alanı da hesaba girdiği için yalnız tabaka adedi malzeme tasarrufunu göstermez.
Açınımın yönü boşluk kadar önemlidir
Bir açınımı döndürmek, tabakaya daha fazla poz sığdırabilir. Fakat kartonun lif yönü veya oluklu malzemenin dalga yönü de bu dönüşle değişir. Katlama davranışı ve yapısal beklenti belirli bir yön gerektirdiğinde, en sıkışık geometrik dizilim üretim için uygun seçenek olmayabilir.
Baskının yönü, kesim çizimiyle eşleşmesi ve farklı baskı çeşitlerinin sipariş miktarları da yerleşimin parçasıdır. Aynı tabakaya farklı ürünler konduğunda çıkan adetlerin oranı sabitlenir. Bir çeşitten diğerinin iki katı isteniyorsa, eşit poz sayısı iş sonunda fazla üretim veya ek bir çalışma doğurabilir.
Kesimden sonra parçaların ayrılması da planlanır
Pozlar arasındaki boşluk, yalnız kullanılmayan karton olarak değerlendirilmez. Atığın tabakadan ayrılması, parçaların işlem boyunca taşınması ve düzgün istiflenmesi bu alanlarla ilişkilidir. Dar bir boşluk kâğıt üzerinde yer kazandırırken gerçek işte atık temizliğini güçleştirebilir.
Ayıklama veya blanking kullanılan işlerde kesim kalıbı, ilgili takım parçalarıyla aynı yerleşime dayanır. Poz sayısı ya da açınım yönü değiştiğinde eşleşen parçaların da değerlendirilmesi gerekir. Bu nedenle bir yerleşim revizyonunun etkisi ana kalıp tahtasının dışına taşabilir.
Tabaka sayısı ile kullanılan alan aynı ölçü değildir
Basitleştirilmiş bir karşılaştırmada bir planın 700 × 500 mm tabakadan iki parça, diğerinin 1.000 × 700 mm tabakadan dört parça verdiği varsayılsın. İlk tabaka 0,35 m², ikincisi 0,70 m² alana sahiptir. Her iki planda da parça başına tabaka alanı 0,175 m² olur. Dört pozlu plan daha az tabaka kullanır; bu varsayımda parça başına ayrılan karton alanı ise aynıdır.
Bu örnek gerçek bir kutunun yerleşim sonucu veya üretim verimi değildir. Açınımın tabakaya sığdığı varsayılır; makine payları ve kayıplar hesap dışında bırakılır. Amaç, vuruş sayısındaki farkın malzeme alanındaki farkla karıştırılmamasıdır.
Farklı ürünleri aynı tabakada birleştirmek
Bir ürünün dış kutusu ve iç karton parçası aynı malzemeden hazırlanıyorsa ortak bir tabakada üretim seçeneği doğabilir. Parçaların ölçüleri kadar ihtiyaç adetleri de yerleşimi belirler. Her kutuda iki iç parça kullanılıyorsa, bir dış kutu ile iki iç parçayı eşleştiren düzen sipariş oranını yansıtır.
Baskı, karton yönü veya malzeme gereksinimleri ayrıştığında birlikte üretim seçeneği daralır. Parçaların kesimden sonra tanınması ve doğru gruplara ayrılması da önem taşır. Aynı tabakada yer almaları, sonraki operasyonlarının kendiliğinden aynı olacağı anlamına gelmez.
Tekrar siparişte yerleşim neden yeniden konuşulur?
Önceki işte kullanılan tabakanın tedariki, yeni tiraj veya üretimin farklı bir makineye alınması yerleşim kararını değiştirebilir. Aynı kutunun onaylı tekli açınımı korunurken poz sayısı ve tabaka üzerindeki yönleri yenilenebilir. Bu durumda ürün tasarımıyla üretim yerleşimi iki ayrı revizyon olarak takip edilir.
Eski kalıbın yeniden kullanılabilmesi, yalnız kutu adının eşleşmesine bağlı değildir. Çizim revizyonu, malzeme, makine bağlantısı ve varsa ayıklama takımı birlikte eşleştiğinde mevcut takımın uygunluğu değerlendirilebilir. Bu bilgi, yeni kalıp bedeli ile mevcut takımdan yararlanma seçeneğinin aynı kapsamda karşılaştırılmasını sağlar.
Karşılaştırma bitmiş sipariş üzerinden yapılır
İki yerleşimin karşılaştırılabilir olması için kutu açınımı, karton, sipariş adedi ve kalite beklentisi aynı tariften gelir. Ardından kullanılacak tabaka, makine ve atık ayırma yöntemi her seçenek için ayrı değerlendirilir. Böylece daha fazla pozun gerçekten hangi aşamada avantaj sağladığı görülebilir.
Onaylanan yerleşimin poz sayısı ve çizim revizyonuyla birlikte saklanması, sonraki siparişte doğru takımın bulunmasını kolaylaştırır. Kutunun görünüşü aynı kalsa bile tabaka planı değişmiş olabilir; tekrar üretimde referans olan, ürün adıyla birlikte bu üretim düzenidir.
