Etiket bıçakları ve etiket kesim kalıbı nedir? Türleri ve ölçüleri

Etiket nedir? Yapışkanlı etiketin katmanları

Etiket, bir ürünün, kutunun ya da paketin üzerine yapıştırılarak ürün adı, içerik, barkod, fiyat veya uyarı bilgisini taşıyan baskılı parçadır. Matbaada kesim kalıbıyla işlenen etiketlerin büyük bölümü kendinden yapışkanlıdır, yani basınca duyarlı yapışkanla tabakaya ya da bobine hazır gelir. Bu malzemeyi etiket kalıbı açısından anlamanın yolu katmanlarına bakmaktır.

• Yüz malzemesi (facestock): Baskının yapıldığı üst katmandır. Kuşe kâğıt, mat kâğıt, termal kâğıt, kraft, PP, PET, vinil ya da metalize film olabilir.
• Yapışkan: Yüz malzemesinin altındaki ince katmandır. Kalıcı, sökülebilir, dondurucu tipi veya özel yüzeylere göre seçilir; kalınlığı ve akışkanlığı kesim kenarındaki davranışı doğrudan etkiler.
• Silikon katman ve liner: Etiketin kolayca kalkmasını sağlayan silikonlu taşıyıcıdır. Glassine, kraft ya da PET liner olabilir. Yarım kesimde bıçağın durması gereken yer burasıdır.
• Lak veya laminasyon: Baskının üstüne gelen koruyucu katmandır. Kesilecek toplam kalınlığı artırır ve kenardaki çatlama eğilimini değiştirebilir.

Kullanım yerine göre ürün etiketi, barkod etiketi, fiyat etiketi, kargo ve lojistik etiketi, raf etiketi, kampanya sticker’ı ve özel şekilli logo etiketi gibi adlar alır. Üretim biçimine göre ise iki büyük gruba ayrılır: tabaka etiket (tek tek tabakalar hâlinde basılıp kesilen etiket) ve bobin etiket (rulo hâlindeki malzemeden basılıp kesilen, çoğunlukla otomatik etiketleme makinesinde veya yazıcıda kullanılan etiket). Kalıbın nasıl kurulacağı bu iki grup arasında belirgin biçimde değişir.

Yapışkansız kâğıt ve karton etiketler de aynı mantıkla kesilir; burada taşıyıcı yoktur ve etiket tamamen ayrılır. Ürüne iple ya da plastik askıyla bağlanan karton etiketler için ayrı bir hizmet sayfamız var: karton askı etiketi kesim kalıbı.

Etiket kesim kalıbı ve etiket bıçakları nedir?

Etiket kesim kalıbı, bir tabana açılmış kanallara bükülerek yerleştirilen çelik bıçaklardan ve bıçakların çevresine yapıştırılan itici lastiklerden oluşur. Kesim makinesi kalıbı malzemeye bastırdığında bıçaklar etiketin konturunu keser, lastikler malzemeyi bıçaktan geri iter. Tek bir kalıpta genellikle birden çok etiket, yani birden çok poz bulunur; kalıp her vuruşta bu pozların hepsini aynı anda keser.

• Taban: Bıçakları taşıyan plakadır. Standart olarak kontrplaktır; istenirse pleksi (akrilik) taban kullanılır. Bıçak kanalları tabana lazerle açılır.
• Çelik bıçak (kural): Etiketin kesim çizgisini oluşturan şerit çeliktir. Yüksekliği mm, kalınlığı punto ile söylenir. Etiket bıçakları dendiğinde çoğu zaman kalıbın bütünü, bazen de yalnız bu şeritler kastedilir.
• İtici lastik: Bıçak ağzının iki yanında durur, kesimden sonra malzemeyi bıçaktan ayırır ve tabakanın kalıba yapışmasını önler.
• Yardımcı elemanlar: Delik için zımba, koparma hattı için perforaj bıçağı ve gerekirse ayrı yükseklikte ikinci bir bıçak aynı tabana yerleşebilir.

Adlar atölyeden atölyeye değişir, ama çoğu aynı takımı anlatır. Etiket bıçağı, etiket kesim bıçağı ve etiket kesme bıçağı günlük konuşmadaki adlardır. Etiket kalıbı ve etiket kesim kalıbı, bıçakların tabana yerleştirilmiş bütününü tarif eder. Sticker kalıbı ya da sticker bıçağı aynı kalıbın küçük, şekilli yapışkanlı işlerdeki adıdır. Barkod bıçağı, barkod ve ürün etiketlerinde kullanılan ince bıçaklı kalıptır. Tahta bıçak ise bobin beslemeli etiket makinesinin düz kesim ünitesine bağlanan kalıba verilen addır; “tahta” sözcüğü kontrplak tabandan gelir.

Etiket bıçak kesimi ifadesi de aynı işi, yani etiketin çelik bıçaklı kalıpla şekillendirilmesini anlatır. Bıçaklı kalıpla kesilen bir etiketin kenarı, kalıbın her vuruşta aynı konturu tekrarlamasından dolayı binlerce etikette aynı biçimde kalır. Genel matbaa bıçakları ve kutu kalıplarıyla ilişkisini matbaa bıçakları ve bıçaklı kesim kalıbı rehberinde anlattık.

Etiket kesim yöntemleri: düz kesim, döner kesim ve dijital kesim

Etiket kesiminde üç temel yöntem vardır ve kalıp kararı hangisinin kullanılacağına göre verilir.

Düz kesim (flatbed)

Düz bir tabana yerleştirilmiş çelik bıçaklı kalıp, düz bir karşı yüzeye doğru bastırılır. Pedal, maşalı ve kazanlı tabaka preslerinde, otomatik tabaka beslemeli düz tabla makinelerde ve bobin etiket makinelerinin düz kesim ünitesinde bu yöntem çalışır. Bobin makinesinde bant her vuruşta bir adım ilerler ve durur, kalıp o anda iner. Düz kesim kalıbı çizimden hızlı üretilir, form değişikliğinde yeni kalıp maliyeti görece düşüktür ve aynı kalıp yıllarca tekrar işlerde kullanılabilir.

Döner kesim (rotary)

Silindir biçimindeki bir kalıp ya da manyetik silindire sarılan ince esnek plaka, bant hiç durmadan döner ve keser. Çok yüksek hızlı, sürekli bobin hatlarına göre kurulur. Bu kalıplar çelik bıçaklı düz kalıptan tamamen farklı bir üretim tekniğiyle yapılır. İkram Lazer döner kalıp, esnek kalıp, manyetik silindir plakası ve yaprak bıçak üretmez; bu yöntemi burada yalnız ayrımı netleştirmek için anıyoruz.

Dijital kesim (kalıpsız)

Plotter bıçağı ya da lazer, konturu dosyadan okuyarak her etiketi tek tek keser. Fiziksel kalıp gerekmez; birkaç yüz etiketlik deneme işlerinde, sürekli değişen tasarımlarda ve kişiselleştirilmiş etiketlerde tercih edilir. Adet arttıkça etiket başına kesim süresi belirleyici olur. Aynı form düzenli tekrar ediyorsa ve adet büyüyorsa çelik bıçaklı kalıp her vuruşta tüm pozları birden kestiği için daha verimli hâle gelir.

Karar için şu soruları sorun: Etiket aynı formla tekrar basılacak mı? Bir işte kaç tabaka ya da kaç metre bobin kesilecek? Makinede düz kesim ünitesi var mı? Form sık değişiyor mu? Tekrar eden, orta ve yüksek adetli işlerde düz kesim kalıbı etiket kesiminin en yaygın çözümüdür. Makine sınıflarına göre yöntem seçimini kesim makinesi ve kalıp seçimi rehberinde ayrıca ele aldık.

Yarım kesim (kiss-cut), tam kesim, perforaj ve delik

Etiket kalıbında her çizgi aynı işi yapmaz. Siparişte hangi hattın ne yapacağını ayrı ayrı belirtmek, kalıbın doğru kurulmasının ilk şartıdır.

Yarım kesim (kiss-cut)

Bıçak yüz malzemesini ve yapışkanı keser, silikonlu liner’a değip durur. Etiket taşıyıcı üzerinde kalır, çevresindeki atık (matris) sıyrılır ve etiketler tek tek elle ya da makineyle kaldırılır. Yapışkanlı etiketlerin çok büyük bölümü böyle kesilir. Yarım kesimin başarısı liner’ın kesilmemesi, etiketin ise her pozda aynı kolaylıkla kalkmasıyla ölçülür. Mantığını bıçak yüksekliği ve kiss-cut rehberinde ayrıntılı anlattık.

Tam kesim

Bıçak malzemenin bütün katmanlarını, liner dâhil keser. Tabakayı küçük sticker kartlarına bölmek, liner’ıyla birlikte ayrılan etiketler ve yapışkansız karton etiketler tam kesimle hazırlanır. Aynı kalıpta etiket konturu yarım kesim, tabaka ya da kart kenarı tam kesim olabilir; bu durumda iki hat farklı yükseklikte bıçakla kurulur.

Perforaj ve koparma hattı

Perforaj bıçağı aralıklı dişleriyle kesik ve bağlı bölümleri sırayla açar. Koparılabilir kupon, kolay ayrılan etiket şeridi ya da liner arkasında katlama çizgisi için kullanılır. Diş aralığı ve kesik boyu, hattın ne kadar kolay kopacağını belirler; siparişte beklentiyi yazın.

Delik ve pencere

Askı deliği, şişe boynu için açıklık ya da etiket içindeki pencere, kontur içinde ayrı bir kesim olarak işaretlenir. Küçük yuvarlak deliklerde zımba, büyük ve şekilli açıklıklarda bükülmüş bıçak kullanılır. İç atığın nasıl çıkacağı baştan düşünülmelidir.

• Kesim, yarım kesim, perforaj ve delik hatlarını bıçak izi dosyasında ayrı katmanlarda ve ayrı renklerde verin.
• Her katmanın adını dosyada açık yazın: “yarım kesim”, “tam kesim”, “perforaj” gibi.
• Yarım kesim işinde liner numunesini ya da malzemenin ürün kodunu siparişe ekleyin.

Etiket bıçağı ölçüleri: 8, 12 ve 23,8 mm yükseklik ve punto

Bir etiket bıçağını iki ölçü tanımlar: yükseklik ve kalınlık. Yükseklik, çelik şeridin alt kenarından kesme ağzına kadar olan toplam boydur ve mm ile söylenir. Kalınlık, şeridin iki geniş yüzeyi arasındaki mesafedir ve punto ile söylenir. İki ölçü birbirinden bağımsızdır; siparişte ayrı satırlarda yazılır.

Yükseklik: 8, 12 ve 23,8 mm

Etiket kalıplarını 8, 12 ve 23,8 mm bıçak yüksekliğiyle üretiyoruz. Yükseklik etiketten değil, kalıbın bağlanacağı makinenin kalıp yuvasından ve kapanma yüksekliğinden gelir. Piyasada 23,8 mm çoğunlukla pedal, maşalı ve kazanlı tabaka preslerinde ve otomatik düz tabla makinelerde, 8 ve 12 mm ise çoğunlukla bobin etiket makinelerinin düz kesim ünitelerinde görülür. Atölyede 12 mm bıçağa “12’lik” denir. Buradaki sayı tabakadaki etiket adedi değil, bıçağın yüksekliğidir.

Kalınlık: punto

Punto, bıçak kalınlığının sektördeki birimidir. Piyasada kullanılan karşılıklar şöyledir: 2 punto 0,71 mm, 3 punto 1,07 mm, 4 punto 1,42 mm. Aynı ölçeğe göre 1,5 punto yaklaşık 0,53 mm’dir. Etiket işlerinde ince punto yaygındır; tabaka etiketlerde 2 punto sık kullanılır. 12 mm yükseklik ve 1,5 punto kalınlıktaki bıçağa barkod kesim bıçağı denir; ince yapısı, dar barkod etiketlerinde konturların birbirine yakın durmasına izin verir. Bu bıçak istenirse titanyum kaplı ağızla da yapılır. Kaplamanın amacı ağzın keskinliğini daha uzun korumaktır; bir ömür ya da tolerans garantisi olarak sunulmaz.

Ağız profili

Bıçağın kesen kenarı farklı açılarda ve profillerde bilenmiş olarak gelir. İnce kâğıt etiketle kalın film etiket aynı ağızla aynı sonucu vermeyebilir. Ağız seçimi malzemeye göre yapılır; siparişte malzemenin adını ve kalınlığını yazmanız bu seçimi mümkün kılar.

Emin olmadığınız durumda makinede sorunsuz çalışan eski kalıbın bıçak yüksekliğini ve taban kalınlığını ölçüp yazın ya da kalıbın kendisini gönderin. İki ölçünün nerede karıştığını punto ve yükseklik rehberinde, 12’lik bıçağın ayrıntılarını barkod kesim bıçağı yazısında bulabilirsiniz.

Etiket kesim makineleri ve kalıbın makineye uyumu

Aynı ölçüdeki bir etiket, farklı makinelerde farklı kalıp ister. Kalıbın ebadı, bağlama biçimi ve bıçak yüksekliği makineye göre belirlenir. Etiket kalıbını şu makine sınıfları için hazırlıyoruz:

• Pedal ve maşalı presler: Tabakanın elle beslendiği, kalıbın karşı plakaya kapandığı klasik kesim presleri. Küçük ve orta adetli tabaka etiket ve sticker işlerinde yaygındır.
• Kazanlı presler: Silindirli baskı mekanizmasına sahip, tabaka etiket ve kartonda kullanılan presler.
• Otomatik tabaka beslemeli düz tabla makineler: Tabakanın otomatik beslendiği, yüksek adetli tabaka etiket ve kutu işlerinde kullanılan kesim makineleri.
• Bobin etiket makinelerinin düz kesim ünitesi: Bobinden gelen bandın durup kalkarak ilerlediği, kalıbın her adımda indiği tahta bıçak ünitesi. Barkod ve ürün etiketlerinde yaygındır.

Makine uyumunda üç ölçü önemlidir. Birincisi kalıp alanıdır: kalıbın dış ölçüsü makinenin kalıp yuvasına ya da bağlama plakasına sığmalıdır. İkincisi bağlama düzenidir: kalıbın makineye hangi delikler, kanallar ya da mengenelerle bağlandığı. Üçüncüsü kapanma yüksekliğidir: taban kalınlığı, bıçak yüksekliği ve varsa alt plaka birlikte makinenin kapanma ayarına uymalıdır.

Bobin beslemeli makinede bunlara bant eni ve adım boyu eklenir. Bant eni, kalıpta yan yana kaç sıra etiket olabileceğini sınırlar. Adım boyu, bandın bir vuruşta ne kadar ilerleyeceğini gösterir ve kalıptaki sıraların boyuna aralığıyla birebir uyuşmalıdır. Makine kataloğundaki en büyük kalıp alanı başlangıç için yeterlidir, ancak en güvenilir kaynak makinede çalışan bir kalıbın ölçüleridir.

Bobin makinelerinin düz kesim ünitesi için barkod bıçağı ve etiket kalıbı ayrıntılarını barkod bıçağı ve bobin etiket kalıbı sayfasında topladık.

Kalıp tabanı: kontrplak ve pleksi

Etiket kalıplarında standart taban kontrplaktır. Kontrplak katmanlı yapısı sayesinde lazerle açılan kanalı düzgün taşır, bıçağı sıkı tutar ve lastiği iyi taşır. Tabaka preslerinde kullanılan kalıplar çoğunlukla daha kalın, bobin makinelerinin düz kesim ünitelerine bağlanan kalıplar ise makineye göre daha ince tabanlarla hazırlanır.

İstenirse aynı bıçakları pleksi (akrilik) tabana da yerleştiriyoruz. Bazı etiketçiler atölyelerindeki mevcut kalıplarla aynı tabanda çalışmak ya da kalıbın içini görebilmek için pleksi taban ister. Taban tercihi makinenin bağlama düzenine ve elinizdeki kalıplara göre yapılır.

• Makinenizde çalışan kalıbın taban malzemesini ve kalınlığını siparişte belirtin.
• Kalıp makineye delik ya da vidayla bağlanıyorsa delik yerlerini ölçülü olarak gönderin.
• Pleksi taban istiyorsanız bunu siparişin ilk satırında yazın; taban kalınlığı ve bıçak yüksekliği birlikte planlanır.

Etiket bıçak izi ve kesim çizgisi nasıl hazırlanır?

Etiket bıçak izi, bıçağın etiketi keseceği çizginin vektör çizimidir; kesim çizgisi ya da kontur da denir. Kalıp bu çizime göre üretilir: İkram Lazer onaylı bıçak izini 0,05 mm çizim toleransıyla işler. Bu yüzden kalıbın doğruluğu en çok çizimin doğruluğuna bağlıdır. Etiket bıçak izi ifadesi, kalıbın malzeme üzerinde bıraktığı kesik iz için de kullanılır; kesilmiş bir etiketin kenarına bakarak bıçak izinin temiz, tüysüz ve tam olup olmadığı anlaşılır.

Dosya hazırlığı

• Vektör ve gerçek ölçü: Kesim çizgisini PDF, AI, EPS ya da DXF biçiminde, 1:1 ölçekte gönderin. JPG ya da ekran görüntüsünden kalıp çıkarılmaz; bu durumda önce ölçülü çizim hazırlanır.
• Tek ve kapalı çizgi: Her kontur tek bir kapalı yol olmalıdır. Üst üste binen çift çizgiler, açık uçlar ve kopuk parçalar kalıpta çift bıçak ya da boşluk olarak sonuçlanır.
• Ayrı katman ve renk: Kesim çizgisini baskı katmanından ayırın, ayrı bir spot renkle ve açık bir adla işaretleyin. Yarım kesim, tam kesim ve perforaj hatları ayrı katmanda olmalıdır.
• Köşe radyüsü: Yuvarlak köşeli etiketlerde radyüsü ölçüyle belirtin. Çok küçük iç radyüsler ve sivri iç köşeler bıçağın bükülebildiği sınıra yaklaşır; tasarımda mümkün olan en yumuşak geçişi seçin.

Baskı ile kesim çizgisinin ilişkisi

Baskı zemini kesim çizgisinin dışına taşırılır; bu taşma payı çoğu etiket işinde 1–2 mm’dir. Böylece kesimde küçük bir kayma olduğunda etiket kenarında beyaz şerit kalmaz. Metin, barkod ve logo gibi önemli öğeler ise kesim çizgisinin içinde güvenli bir mesafede tutulur; tipik uygulama 1,5–2 mm’dir. Barkodun sessiz bölgesi kesim çizgisine yaklaşmamalıdır.

Özel şekilli etiketlerde konturun baskıyla nasıl eşleştirileceğini özel şekilli etiket kesim çizgisi rehberinde, baskı PDF’i ile kesim çizgisinin hizalanmasını baskı PDF’i ve kesim çizgisi eşleştirme yazısında anlattık.

Tabaka ve bobin yerleşimi: poz, aralık ve fire

Kalıptaki etiketlerin dizilişi hem malzeme verimini hem de kesimin temizliğini belirler. Tabaka etiket ile bobin etiket burada farklı sorulara cevap verir.

Tabaka etiket kalıbında yerleşim

Tabaka ebadı, kalıptaki poz sayısını ve dizilişi belirler. Tabakanın makineye beslendiği kenarda tutma payı bırakılır; diğer kenarlarda da kesim ve ayıklama için pay gerekir. Etiketler arasında çoğu işte 2–3 mm aralık bırakılır; bu aralık matrisin yani etiketler arasındaki atığın tek parça hâlinde sıyrılabilmesini sağlar. Dikdörtgen etiketlerde aralıksız, ortak bıçaklı yerleşim de yapılabilir; bu durumda atık azalır ama etiket kenarlarının iki komşu etiketi birlikte kestiği unutulmamalıdır.

Bobin etiket kalıbında yerleşim

Bobin beslemeli makinenin düz kesim ünitesi için hazırlanan kalıpta etiketler bant boyunca sıralar ve bant enine kolonlar hâlinde dizilir. Kolon sayısı, kolonlar arası boşluk, sıralar arası boşluk ve bandın her vuruşta ilerlediği adım birlikte planlanır. Bant kenarlarında ayıklanacak matrisin kopmaması için yeterli pay kalmalıdır. Etiketin bobin üzerindeki yönü, yani etiketin etiketleme makinesinden hangi kenarıyla çıkacağı da yerleşimi etkiler.

Fireyi azaltmanın en etkili yolu tasarım aşamasında düşünmektir. Etiket ölçüsündeki birkaç milimetrelik değişiklik, tabakaya bir sıra daha etiket sığdırabilir. Yerleşim ve fire hesabını tabaka etiket kalıbında yerleşim ve fire rehberinde adım adım anlattık.

Malzemeye göre etiket bıçağı: kuşe, termal, PP, PET ve diğerleri

Etiket bıçağı seçiminde malzemenin adı kadar katman yapısı da önemlidir. Aynı ada sahip iki malzeme farklı liner ve yapışkanla gelebilir. Siparişte malzemenin ürün kodunu ya da teknik föyünü göndermek en güvenli yoldur.

• Kuşe ve mat kâğıt etiket: En yaygın etiket malzemesidir. Kolay kesilir; liner korunduğu sürece temiz kenar verir. Kalın lak veya laminasyon eklendiğinde kesilecek toplam kalınlık artar.
• Termal etiket: Isıya duyarlı kaplamalı kâğıttır; direkt termal etiketler barkod ve kargo işlerinde yaygındır. Yüzeyin basınca ve sürtünmeye duyarlı olması nedeniyle lastik yerleşimi ve basınç dengesi özenle kurulur.
• PP (polipropilen) etiket: Beyaz, şeffaf ya da metalize olabilir. Film esnek olduğu için bıçak ağzının keskin ve basıncın dengeli olması gerekir; aksi hâlde kenar ezilebilir veya kesim tamamlanmayabilir.
• PET etiket: Sert ve dayanıklı bir filmdir. Keskin ağız ister; dar köşelerde çatlama eğilimi daha belirgindir. Köşe radyüsünü tasarımda yumuşak tutmak faydalıdır.
• Vinil ve özel filmler: Dış mekân ve dayanıklı etiketlerde kullanılır. Kalınlıkları ve esneklikleri farklı olduğundan bıçak ve lastik seçimi malzemeye göre yapılır.
• Kraft ve dokulu kâğıtlar: Lifli yapıları nedeniyle kenarda tüylenme görülebilir; bıçak ağzının durumu burada daha belirleyicidir.

Liner da malzemenin parçasıdır. Glassine liner’lar çoğunlukla 50–60 mikron civarındadır; PET liner’lar daha incedir ve yaygın olarak 23–50 mikron aralığında kullanılır. İnce ve sert bir PET liner, yarım kesimde bıçağın durması gereken aralığı daraltır; bu yüzden liner tipi siparişte mutlaka belirtilir. Yapışkanın kalınlığı ve akışkanlığı da kesim kenarında taşma riskini belirler.

Malzemeye göre bıçak kararını kuşe, termal, PP ve PET etiket kesim bıçağı rehberinde, liner ve yapışkanın ayar üzerindeki etkisini liner, yapışkan ve kiss-cut ayarı yazısında anlattık.

Lastikleme, ayıklama ve temiz sıyırma

Etiket kalıbındaki lastikler bıçak ağzının iki yanına yapıştırılır ve bıçaktan biraz yüksekte durur. Kalıp kapandığında lastik sıkışır, açıldığında malzemeyi bıçaktan iter. Lastik olmadan malzeme bıçağa takılır, tabaka kalıptan zor ayrılır ve etiket kenarları yırtılabilir.

• Sertlik ve yükseklik: Lastik sertliği ve bıçaktan ne kadar yüksekte durduğu malzemeye göre seçilir. İnce etiketlerde gereğinden sert lastik, liner’ı ezip yarım kesimi zorlaştırabilir.
• Yerleşim: Lastik bıçağa çok yakın durursa kesim anında malzemeyi yana iter; çok uzak durursa ayırma görevini yapmaz. Dar aralıklı etiketlerde lastik genişliği bu yüzden özenle planlanır.
• Ayıklama (sıyırma): Yarım kesimden sonra etiketlerin arasındaki atık, yani matris, liner üzerinden sıyrılır. Matris dar ya da kesintili olursa sıyırma sırasında kopar. Aralıklar, köşe radyüsleri ve sıyırma yönü bu yüzden yerleşim aşamasında birlikte düşünülür.

Temiz bir sıyırma için kesimin her pozda tamamlanmış olması gerekir. Tek bir noktada kesilmeden kalan yüz malzemesi, matrisi etikete bağlar ve etiketi liner’dan koparır. Lastik seçiminin ayrıntılarını matbaa kalıbında lastikleme rehberinde, lastiğin yenilenme zamanını kalıp lastiği değişim belirtileri yazısında bulabilirsiniz.

Makinede ilk tabakalar: kesim nasıl kontrol edilir?

Yeni bir etiket kalıbı makineye bağlandıktan sonra ilk tabakalar ya da ilk metreler, kalıbın ve ayarın doğrulandığı yerdir. Kontrolü tabakanın tek bir noktasından değil, kenarlardan ve ortadan alınan örneklerden yapın.

• Her pozdan bir etiketi kaldırın: hepsi aynı kolaylıkla kalkıyor mu? Zor kalkan pozu işaretleyin.
• Liner’ı ışığa tutun: bıçak izi liner’ın arkasından görünüyor mu? Görünüyorsa kesim derin demektir.
• Liner’ı etiket sıyrıldıktan sonra katlayın: kesim çizgisi boyunca kopuyor mu? Kopuyorsa liner zarar görmüştür.
• Köşelere bakın: yuvarlak köşelerde ve sivri uçlarda kesim tamamlanmış mı?
• Baskı ile kesimi karşılaştırın: kesim, baskı konturuyla hizalı mı? Kayma tüm tabakada aynı yönde mi, yoksa tek bölgede mi?

Ayarda basıncı art arda yükseltmek yerine, sorunun hangi pozda ve hangi bölgede olduğunu bulun. Tüm tabakada eşit bir derinlik sorunu makine ayarına, tek bölgede tekrar eden sorun kalıba ya da alt plakaya işaret eder. Yarım kesimi adım adım doğrulamak için yarım kesim testi rehberini kullanabilirsiniz. Onaylanan ayarı, malzemeyi ve kalıp numarasını iş kaydına yazın; tekrar işte aynı noktadan başlarsınız.

Sık görülen etiket kesim sorunları ve ilk kontroller

Liner kesiliyor

Bıçak liner’ın içine iniyorsa önce makinenin kapanma ayarını ve alt plakayı kontrol edin. Sorun tüm tabakada varsa ayar derin, belirli bir bölgedeyse o bölgede bir yükselti ya da alt plaka düzensizliği olabilir. Liner tipinin değişip değişmediğine de bakın; ince PET liner’a geçiş aynı ayarı derin hâle getirir. Ayrıntılar: liner kesilmesini önleme.

Etiket tam kesilmiyor, köşe kalkmıyor

Kesim eksik kalıyorsa bıçak ağzı aşınmış, lastik fazla sert ya da basınç yetersiz olabilir. Yalnız köşelerde kalıyorsa köşe radyüsü, bıçak bükümü ve o noktadaki lastik yerleşimi kontrol edilir. Önce eksik kesimin hangi pozda olduğunu işaretleyin.

Yapışkan taşıyor, bıçağa yapışıyor

Yapışkan kesim kenarından taşarsa etiketler kalıba yapışır, matris kopar ve kenar kirlenir. Yapışkan kalınlığı, ortam sıcaklığı, basınç ve kesim hızı birlikte etkiler. Bıçağı düzenli temizlemek ve lastik yerleşimini gözden geçirmek ilk adımdır. Ayrıntılar: yapışkan taşmasını önleme.

Hata hep aynı pozda

Sorun her tabakada aynı pozda tekrarlanıyorsa kalıbın o bölgesine bakılır: bıçak ağzı, kanal oturması, lastik ve alt plaka. Tabakadan tabakaya yer değiştiren sorun ise çoğunlukla besleme, malzeme ya da makine kaynaklıdır. Teşhis yöntemi: poz bazlı kesim hatası.

Kesim baskıya göre kayıyor

Kayma tüm etiketlerde aynı yöndeyse tabaka referansı, besleme ya da bobinde adım ayarı kontrol edilir. Kayma tabakanın bir ucunda artıyorsa baskı ölçüsü ile kalıp ölçüsü arasında fark olabilir. Önce baskı dosyasının ve kalıbın aynı revizyondan üretildiğini doğrulayın. Ayrıntılar: baskı ve kesim kayması.

Kenar tüylü ya da tozlu

Kenarda lif ve toz görülüyorsa bıçak ağzının aşınmasını ve ağız tipinin malzemeye uygunluğunu kontrol edin. Kraft ve dokulu kâğıtlarda bu belirti daha çabuk ortaya çıkar. Etiket ve kutu kesimindeki genel hata listesi için kesim hataları kontrol listesine bakabilirsiniz.

Etiket kalıbının ömrü, bakımı ve saklanması

Etiket kalıbının ömrü kullanıma bağlıdır; bu yüzden kalıp ömrü için bir vuruş sayısı verilmez. Malzeme, basınç, makine ayarı ve bakım, kalıbın ne kadar dayanacağını belirler. Film etiketler, aşındırıcı kaplamalar ve yapışkan yoğunluğu yüksek malzemeler bıçak ağzını daha erken yorabilir. Beklenen tirajı siparişte yazmak, kalıbın buna göre planlanmasını sağlar.

• Temizlik: İş bitiminde bıçak ağzındaki yapışkan ve kâğıt tozunu temizleyin. Birikmiş yapışkan bir sonraki işte kesimi bozar.
• Saklama: Kalıbı düz, kuru ve üst üste yük binmeyecek biçimde saklayın. Nemli ortamda kontrplak taban çalışabilir.
• Etiketleme: Her kalıbın üzerine iş adını, müşteri kodunu ve dosya revizyonunu yazın. Tekrar siparişte doğru kalıbı bulmak kolaylaşır.
• Lastik ve bıçak kontrolü: Sertleşmiş, yırtılmış ya da yerinden kalkmış lastikleri ve ağzı dönmüş bıçakları tekrar işten önce kontrol edin.

Kalıbın bakımını ve tekrar kullanımını kalıp bakımı ve saklama rehberinde, onarım mı yenileme mi kararını onarım ve yenileme yazısında anlattık. Mevcut kalıplarınızda bıçak ve lastik yenileme için kesim kalıbı bakım ve onarım sayfasına bakabilirsiniz.

Etiket kesim kalıbı fiyatını neler belirler?

Etiket kalıbının fiyatı etiketin adedinden değil, kalıbın kendisinden gelir. Aynı etiket için iki farklı teklif alındığında kapsamın aynı olup olmadığını karşılaştırmak için şu kalemlere bakın:

• Toplam bıçak uzunluğu: Poz sayısı ve her konturun çevresi arttıkça kullanılan çelik bıçak metrajı artar.
• Form karmaşıklığı: Dar köşeler, çok sayıda büküm ve iç içe konturlar işçiliği artırır.
• Kalıp ebadı ve taban: Büyük tabaka kalıbı ile küçük bobin kalıbı farklı taban ister; pleksi taban ayrı bir kalemdir.
• Ek hatlar: Delik, perforaj, ikinci bir yükseklikte tam kesim ve pencere gibi elemanlar maliyete eklenir.
• Bıçak tercihi: Punto, ağız profili ve titanyum kaplama talebi.
• Lastikleme ve termin: Lastik yoğunluğu ve teslim aciliyeti.

Kalıp bir kez üretildikten sonra aynı etiketin tekrar işlerinde kullanılır; bu yüzden kalıp maliyeti tek işe değil, toplam tiraja yayılarak değerlendirilir. Kalemlerin ayrıntılı açıklaması için etiket kesim kalıbı fiyatı rehberine bakın.

Etiket kalıbı siparişi için gönderilecek bilgiler

Eksiksiz bir sipariş, kalıbın ilk seferde doğru üretilmesini sağlar ve teklif sürecini kısaltır. Aşağıdaki bilgileri tek mesajda gönderin:

• Bıçak izi dosyası (PDF, AI, EPS veya DXF) ya da ölçü alınacak etiket numunesi veya mevcut kalıp
• Etiket ölçüsü, köşe radyüsü ve tabakadaki ya da bobindeki poz sayısı
• Kesim tipi: yarım kesim, tam kesim, perforaj, delik
• Malzeme: yüz malzemesi, yapışkan ve liner tipi; mümkünse ürün kodu
• Makine sınıfı ve modeli, kalıp alanı ve bağlama düzeni
• Bıçak yüksekliği (8, 12 veya 23,8 mm) ve punto; bilinmiyorsa eski kalıbın ölçüsü
• Taban tercihi: kontrplak ya da pleksi
• Tabaka ebadı ya da bobin eni, sıra sayısı, aralıklar ve adım
• Beklenen tiraj, tekrar iş beklentisi ve istenen teslim tarihi

İkram Lazer’de standart ölçülü etiket kalıpları 4–18 saat içinde üretilir; kesin termin dosya ve malzeme bilgisi görüldükten sonra teyit edilir. Siparişin etiketçi ve matbaa arasında nasıl hazırlanacağını etiketçi için kesim kalıbı sipariş rehberinde ayrıntılı listeledik.

İkram Lazer’in etiket kalıbı kapsamı

İkram Lazer, etiket basan ve kesen matbaalar ile etiketçiler için düz çelik bıçaklı etiket kesim kalıbı üretir. Kalıpları pedal, maşalı ve kazanlı presler, otomatik tabaka beslemeli düz tabla makineler ve bobin beslemeli etiket makinelerinin düz kesim (tahta bıçak) üniteleri için hazırlıyoruz. Bıçak yüksekliği 8, 12 veya 23,8 mm; taban kontrplak, istenirse pleksi.

• Tabaka etiket, sticker, özel şekilli etiket ve barkod etiketi için kalıp
• Yarım kesim, tam kesim, perforaj ve delik aynı kalıpta
• Mevcut kalıbın ya da etiket numunesinin ölçüsünden yeni kalıp
• Eski kalıplarda bıçak ve lastik yenileme

Döner (rotary) kalıp, esnek kalıp, manyetik silindir plakası ve yaprak bıçak üretmiyoruz. Etiket basmıyor, etiket makinesi ya da hazır etiket satmıyoruz. Bu sınırlar, sipariş ettiğiniz kalıbın makinenize ve işinize tam uyması için açıkça belirtilir.

Tabaka etiket ve sticker işleri için etiket kesim kalıbı sayfasından, bobin makinesinin düz kesim ünitesi için barkod bıçağı ve bobin etiket kalıbı sayfasından, elinizdeki etiketin kopyası için numuneden kesim kalıbı sayfasından teklif isteyebilirsiniz. Çalışma saatlerinde teklif dönüşü ortalama 12 dakikadır.

Sık sorulan sorular